![](https://saglamqal.az/wp-content/uploads/2024/07/mioma.png)
Miomalar qadınların uşaqlıq yolunun hamar əzələlərində, xüsusən də reproduktiv dövrlərində meydana gələn xoşxassəli, xərçəngli olmayan şişlərdir. Uterin miomaları və ya miyomları da adlandırılan miomalar, uşaqlıq divarının əzələ və birləşdirici toxumasında əmələ gələn şişlərdir. Miomaların ölçüləri insan gözü ilə çətin görünən ölçülərdən uşaqlığın strukturunu poza biləcək ölçülərə qədər dəyişə bilər. Eyni zamanda, uşaqlıq miomaları tək və ya çoxlu ola bilər.
Miomanın əsas səbəbi elmi cəhətdən aydın olmasa da, hormonal dəyişikliklər, genetika, piylənmə və yetkinliyin erkən başlaması miomaya səbəb olan amillərdəndir.
Bəzi hallarda heç bir əlamət göstərməyən mioma adətən uzun menstruasiya, ağır menstrual qanaxma və çanaq nahiyəsində ağrılarla özünü göstərir. Bundan əlavə, cinsi əlaqə zamanı ağrı və qarın böyüməsi ola bilər.
Mioma nəyə səbəb olur?
Miomalar uşaqlığın əzələ qatında anormal böyümələr nəticəsində yaranır. Bununla belə, bu böyümələr və şişlər adətən qeyri-xərçəng və xoşxassəli olur. Uşaqlıq yolunda meydana gələn bu xoşxassəli şişlər estrogen hormonu, genetika, piylənmə, yetkinliyin erkən başlaması və qırmızı ətin çox istehlakı ilə bağlı ola bilər.
Uterusda mioma əmələ gəlməsinə səbəb olan amillər bunlardır:
-Hormonal dəyişikliklər
-Genetik amil
-Yaş
-Piylənmə
-Yetkinliyin erkən başlanğıcı
-Qırmızı ətin çox istehlakı
-Hüceyrədənkənar matrislər
-Alkoqol və kofein istifadəsi
-Hormonal dəyişikliklər
Qanda estrogen və progesteron hormonlarının yüksək səviyyəsi uşaqlıq yolunda miomanın əmələ gəlməsinə səbəb olan amillərdəndir. Menopozdan sonra müvafiq hormonlar azaldığından, miomalar daralmağa başlayır.
Genetik amil
Ailədə mioma tarixi olan insanlarda mioma əmələ gəlmə riski artır. Bu, miomaya səbəb olan faktorlar arasında genetikanı əhəmiyyətli bir yerdə saxlayır.
Yaş
Miomalara daha çox qadınlarda, adətən 30-40 yaş arasında rast gəlinir. Yaşla və menopauza görə də azalır.
Piylənmə
Artıq çəki səbəbiylə meydana gələn piylənmə eyni zamanda bədən kütlə indeksinin, bel ətrafının, omba çevrəsinin, bel-boy nisbətinin, bədən yağ kütləsinin və bədən yağ faizinin artması deməkdir. Bütün bu amillər uşaqlıqda mioma əmələ gəlməsinə səbəb olur.
Yetkinliyin erkən başlanğıcı
Bir şəxs 11 yaşından əvvəl ilk menstruasiya işini görməyə başlasa, gələcəkdə uşaqlıq miomasının inkişaf riski artır.
Qırmızı ətin çox qəbulu
Klinik tədqiqatlar ağır qırmızı ət istehlakı ilə mioma əmələ gəlməsi arasında əlaqə olduğunu göstərdi. Bu səbəbdən mioma əmələ gəlməsi riskinə qarşı qırmızı ət istehlakını məhdudlaşdırmalısınız.
Hüceyrədənkənar matrislər
Hüceyrələrarası maddə adlanan ECM uşaqlıq yolunda bəzi dəyişikliklərə və miomaya səbəb ola bilər.
Alkoqol və kofein istifadəsi
Alkoqol və kofeinin yüksək istehlakının da mioma əmələ gəlməsinə səbəb ola biləcəyi qiymətləndirilir.
Mioma simptomları hansılardır?
Uşaqlıq yolunda miomanın əmələ gəlməsinin əsas əlamətləri uzunmüddətli, ağır və ağrılı aybaşı qanaxmaları, aybaşı dövrünün pozulması, çanaq nahiyəsində ağrılar, cinsi əlaqə zamanı ağrılar, bel-qasıq ağrıları, qanaxma nəticəsində yaranan anemiya, qarın boşluğunun böyüməsidir. Xroniki vaginal axıntı və qəbizlik də mioma əlamətləri arasındadır.
Əksər fibroidlər heç bir əlamətə səbəb olmadığından, müntəzəm sağlamlıq yoxlamaları zamanı təsadüfən aşkar edilə bilər. Asimptomatik miomalar adlanan bu miomalarla yanaşı bəzi miomalar da müxtəlif əlamətlərlə özünü göstərə bilir.
Mioma simptomları ümumiyyətlə aşağıdakı kimi sıralana bilər;
-Uzunmüddətli, ağır və ağrılı menstrual qanaxma
-Qeyri-müntəzəm dövr
-Menstrual qanaxma səbəbiylə anemiya
-Çanaq ağrısı
-Cinsi əlaqə zamanı ağrı
-Bel və qasıq ağrıları
-Qarın böyüməsi
-Tez-tez sidiyə çıxma
-Xroniki vaginal axıntı
-Qəbizlik
Mioma simptomları adətən hormon səviyyəsinin azalması səbəbindən menopozdan sonra sabitləşir və ya yox olur.
Mioma diaqnozu necə qoyulur?
Miomalar adətən qadınların adi ginekoloji müayinələri zamanı aşkar edilir. Müayinə ilə yanaşı, ultrasəs və MRT mioma diaqnozunda istifadə edilən görüntüləmə üsullarıdır.
Ultrasəs müayinəsi: Ultrasonoqrafiya görüntüləmə üsulu ilə miomalar asanlıqla aşkar edilə bilər. Bundan əlavə, görüntüləmə üsulu ilə miomaların sayı və onların uşaqlıqdakı yerləri müəyyən edilə bilər.
Maqnetik Rezonans (MRT): Miomaların sayı, yeri və növləri Maqnit Rezonans tomoqrafiya üsulu ilə müəyyən edilə bilər. Maqnetik rezonans həmçinin miomaların böyüməsi səbəbindən degenerasiya adlanan dəyişiklikləri göstərməkdə yüksək dəqiqlik dərəcələrinə malikdir. MRT mioma daxilindəki kistik nahiyələri də göstərə bildiyi üçün, embolizasiya prosesindən sonra miomanın nə qədər kiçiləcəyi barədə proqnoz vermək olar. Miomaların diaqnozunda MRT ultrasəsdən üstündür.
Kim mioma olur?
Mioma daha çox 30-40 yaş arası qadınlarda genetik, piylənmə, yaş, yetkinliyin erkən başlaması və qırmızı ət istehlakı ilə əlaqədar olaraq görülür. Əgər miomalar qadının münbit yaşında diaqnoz qoyulursa, menopoz zamanı miomaların kiçilməsi məlumdur.
Miomanı necə müalicə etmək olar?
Miomaların cərrahi çıxarılması histerektomiya və ya miyomektomiya əməliyyatları vasitəsilə həyata keçirilir. Mioma embolizasiyası qeyri-cərrahi mioma müalicəsi kimi tanınır. Adətən xəstəxanaya yerləşdirmə tələb etməyən mioma embolizasiyası müalicəsində fibromalara qan axını dayandırılır və onlar kiçilir.
Miomanı əməliyyatsız necə müalicə etmək olar?
Mioma embolizasiyasından 8 saat əvvəl yemək və içmək dayandırılmalıdır. Kontrast boyaya, yoda, dərmana, yerli və ya ümumi anesteziyaya qarşı allergiyası olan xəstələrin həkimə məlumat verməsi vacibdir. Eyni şəkildə, xəstələr istifadə etdikləri dərmanlar barədə həkimə məlumat verməlidirlər.
Mioma embolizasiya prosesi (qeyri-cərrahi mioma müalicəsi) ümumiyyətlə aşağıdakı kimi aparılır;
Mioma embolizasiyası angioqrafiya cihazında lokal anesteziya altında müdaxiləli radioloqlar tərəfindən həyata keçirilir.
Prosedurdan əvvəl xəstə xəstəxanaya yerləşdirilir, bəzi dərmanlar verilir və sidik kateteri qoyulur.
Xəstə əməliyyatın aparılacağı angioqrafiya masasına arxası üstə qoyulur.
Mioma embolizasiyası zamanı ürək döyüntüsü, qan təzyiqi, tənəffüs və qanda oksigen səviyyəsi daim nəzarətdə saxlanılır.
Ağrı kəsici və rahatlaşdırıcı dərmanlar verildikdən sonra qasıq nahiyəsi antiseptik məhlulla təmizlənir.
Angioqrafiya üsulu ilə qasıq giriləcək tərəfə lokal anesteziya tətbiq edilir və həmin nahiyə narkozlanır.
Angioqrafiya üsulu ilə qasıq arteriyası daxil edilir. Çox nazik bir kateter qasıq arteriyasına daxil edilir və uşaqlığı qidalandıran arteriyalara doğru irəliləyir.
Kateter vasitəsilə kontrast maddə yeridilməsi ilə tıxanacaq arteriyanın yeri müəyyən edilir.
Daha sonra uşaqlıq və mioma damarlarını bağlamaq üçün kateter vasitəsilə çox kiçik hissəciklər verilir.
Miomanı qidalandıran damarların tıxanmasını təmin etmək üçün görüntüləmə prosedurları aparıldıqdan sonra qasıqdakı kateter çıxarılır.
Qanamanın qarşısını almaq üçün inguinal arteriya əl ilə təxminən 15 dəqiqə sıxılır və sarğı tətbiq olunur.
Prosedurdan sonra xəstə 1 gecə izlənilir.
Mioma embolizasiyasına (qeyri-cərrahi mioma müalicəsi) hansı xəstələr müraciət edir?
Bəzi xəstə qrupları var ki, mioma müalicəsi üçün tövsiyə olunur. Qeyri-cərrahi mioma müalicəsinin tətbiq oluna biləcəyi qruplar aşağıdakı kimi izah edilə bilər:
Hormon dərmanları, açıq və ya qapalı cərrahi üsullarla miomaların müalicəsi mümkündür. Lakin mioma üçün qeyri-cərrahi müalicə, yəni mioma embolizasiyası təhlükəsiz və effektiv müalicə hesab olunur.
Mioma embolizasiyası tez-tez simptomatik miomlar və histerektomiya kimi əməliyyatdan qaçmaq istəyən xəstələr üçün tövsiyə olunur.
Nəhəng və ya çoxlu fibromaların olması halında, miomların tək-tək çıxarılması uşaqlığın itirilməsinə səbəb ola bilər. Belə hallarda mioma embolizasiyası deyilən üsulla uşaqlığın konservasiyası ilə müalicə mümkündür.
Mioma embolizasiyası çoxlu miomaları olan və uşaqlıq yolunu qorumaq istəyən xəstələr üçün əsas müalicə üsuludur.
İlk miomektomiyadan sonra təkrarlanan xəstələrə mioma embolizasiyası müalicəsi tətbiq oluna bilər. Miomektomiyadan sonra histerektomiyaya çevrilmə ehtimalının yüksək olduğu hallarda mioma embolizasiyası müalicəsinə üstünlük verilə bilər.
Embolizasiya üsulu uzun və ağrılı menstruasiyaya səbəb olan adenomiyoz adlı vəziyyətdə də istifadə edilə bilər.